ژن‌هايي براي تغيير / قسمت اول

ژن‌هايي براي تغيير / قسمت اول ، توليد اولين محصولات مدرن زيست‌فناوري در كشاورزي ، به سال 1995 يعني زماني كه كشاورزان اقدام به كشت محصولات تراريخته (ترنس ژنيك) كردند، بر مي‌گردد. سرعت توسعه اين روش به حدي بود كه در سال 2003 هفت ميليون كشاورز در هيجده كشور دنيا مشغول زراعت گياهان دستكاري شده بودند كه 85 درصد آنها در كشورهاي توسعه يافته بود.
اما سوالي كه همواره در برابر توليد اين گونه محصولات مطرح بوده، اين است كه آيا اين گونه گياهان چه اثرات زيست‌محيطي داشته و آيا اصولاً براي تغذيه انسان و ديگر حيوانات بي‌خطر هستند يا نه؟ پاسخ محققان زيست‌فناروي همواره به اين سوالات با خوش‌بيني بوده است. آنها معتقدند اين فناوري مانند هر فناوري ديگري براي محيط بي‌اثر نخواهد بود. اما اثرات مفيدي كه زيست‌فناروي دارد، استفاده از آن را در كشاورزي منطقي مي‌كند. يكي از مهم‌ترين اين اثرات كه محققان همواره از  آن ياد مي‌كنند، امكان توليد محصولات مقاوم به آفات و بيماري‌هاي گياهي به روش دستكاري ژنتيكي گياهان است كه به كاهش مصرف سموم و در نتيجه ايجاد محيط كار و محصولات سالم‌تري براي كشاورزان و مصرف كننده اين محصولات مي‌شود.


شايد همين نكات است كه كاربرد اين فناوري در جهان را به سرعت افزايش داده است. به عنوان مثال مناطق تحت كشت محصولات دستكاري شده در جهان از 7/1 ميليون هكتار در سال 1996 به 7/67 ميليون هكتار در سال 2003 رسيد. شش كشور عمده كه در سال 2003 به كشت اين گياهان مشغول بودند، شامل ايالات متحده، آرژانتين، كانادا، برزيل،‌چين و آفريقاي جنوبي بودند. به تازگي دو كشور ديگر يعني هند و فيليپين نيز به دنياي كشورهاي داراي زيست‌فناروي پيوسته‌اند.
اما ببينيم محصولات ترانس‌ژنيك چگونه محصولاتي هستند. محصولات دستكاري شده ژنتيكي يا همان ترانس‌ژنيك كه به آنها Genetically Engineered Crop ‌( GE) گفته مي‌شود،‌ گياهاني هستند كه يك ژن بخصوص از يك ميكروارگانيسم ديگر (مثلا يك باكتري يا حتي يك گياه) به مجموعه ژني آنها اضافه شده تا مشخصاتي كه ما خواهان آن هستيم را پيدا كنند. به اين ترتيب، ما با دستكاري در ژنوم گياه (و يا حتي در دام‌ها) موجودي خواهيم داشت با مشخصات دلخواه. حالا برويم سراغ مزايايي كه پرورش اين گونه گياهان و يا دام‌ها دارند. يكي از اين مزيت‌ها، ايجاد مقاومت نسبت به آفات و بيماري‌ها است.

•    گياهاني مقاوم به حشرات
به طور مشخص هر ساله براي مبارزه با آفات و بيماري‌هاي گياهي مقادير بسيار بالايي سموم شيميايي كه خطرات زيادي براي انسان و محيط زيست دارند مصرف و از اين طريق وارد محيط زندگي ما مي‌شوند.
زيست‌فناريو اين امكان را به ما داده كه با ايجاد گياهان مقاوم به آفات و بيماري‌ها، نياز به مصرف سموم شيميايي را به حداقل برسانيم.

ژن‌هايي براي تغيير
به عنوان مثال، در اين چند سال اخير، گياهان به شيوه‌اي مورد دستكاري ژنتيكي قرار گرفته‌اند تا بتوانند پروتئين‌هاي Bt را كه باعث مقاومت آنها به حشرات مي‌شود، بسازند. اين پروتئين‌ها توسط گونه‌اي از باكتري‌ها به نام Bacillus thuringiensis كه به اختصار آن را Bt مي‌ناميم، توليد مي‌شوند. اين باكتري خاك‌زي، داراي پروتئيني است كه براي طيفي از حشرات سمي است در حالي كه براي انسان و حيوانات بي‌خطر است. از اين باكتري تا قبل از توليد محصولات ترانس‌ژنيك كه حاوي ژن‌هاي اين باكتري هستند، براي مبارزه بيولوژيك عليه آفات بسيار استفاده مي‌شده است. اما حالا با وارد كردن ژن مسئول توليد پروتئين سمي به دي‌ان‌اي گياهان، خود گياهان مي‌تواند اين پروتئين را توليد كنند و براي حشره آفت سمي باشند. اين گونه محصولات زراعي به نام محصولات Bt شناخته مي‌شوند. مثل Bt Corn و يا Bt Rice و … . اين روزها گونه‌هاي مختلف ذرت و پنبه كه به اين روش به آفات مقاوم شده‌اند، به صورت تجاري مورد كشت قرار مي‌گيرند. در سطح بعد، گياهاني مثل لوبيا چشم‌بلبلي، آفتابگردان، سويا، گوجه‌فرنگي، توتون، گردو،‌ نيشكر و برنج مقاوم شده به روش ترانس‌ژنيك توسط كشاورزان به طور وسيع كشت مي‌شوند

ژن‌هایی برای تغییر / قسمت دوم

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *